„Herbata rumiankowa", „herbatka z lipy", „melisa na wieczór". Brzmi to zupełnie naturalnie i znajomo. Jednak botanicznie rzecz biorąc sprawa jest prosta: prawdziwa herbata powstaje z liści krzewu Camellia sinensis. Rumianek, lipa czy melisa to po prostu napary z roślin. A jednak w polszczyźnie od dawna mówimy o nich jak o herbatach. I robimy to zupełnie świadomie. Bo w tym słowie kryje się coś więcej niż tylko definicja z zielnika.

Czaj, tea czy herbata?

Napój z liści Camellia sinensis dotarł do Europy w XVI wieku. Podróżował dwiema drogami i do dziś widać to w nazwach w wielu językach. Tam, gdzie docierał statkami z południowych Chin, przyjęła się nazwa wywodząca się z „te". Stąd angielskie tea, francuskie thé czy niemieckie Tee. Tam, gdzie wędrował lądem przez Azję Centralną i Rosję, utrwaliła się forma wywodząca się z „cha". Dlatego w wielu językach pojawia się czaj lub chai. Polska wybrała jeszcze inną drogę. I jak to często bywa z naszym językiem ojczystym, jest ona trochę bardziej kwiecista (jak i sam język).

Herbata pojawiła się w Polsce w XVII wieku i zaczęła swoją drogę od dworu (przywiozła ją między innymi Maria Ludwika Gonzaga). Podawano ją w salonach jako ciekawostkę z dalekiego świata, a równolegle trafiała do aptek. W tekstach medycznych funkcjonowała wtedy łacińska nazwa herba thea, czyli dosłownie: „zioło tea". Z czasem oba słowa zrosły się w jedno i tak powstała herbata. Już sama jego budowa brzmi jak fragment zielnika. Ślad tej historii widać także u naszych sąsiadów. Litewskie "arbata" czy białoruskie "harbata" to zapożyczenia z polszczyzny, które rozeszły się po regionie razem z kulturą dawnej Rzeczypospolitej.

Od chińskiego liścia do babcinego rumianku

Kiedy prawdziwa herbata była jeszcze droga i trudno dostępna, znacznie częściej sięgano po rośliny rosnące wokół domu. Lipa, mięta, rumianek, melisa. Suszone na strychach, zbierane latem, przechowywane w słojach. W XIX wieku w zielnikach i aptekach zaczęły pojawiać się określenia „herbata z lipy", „herbata miętowa" czy „herbata rumiankowa". Nazwa zaczęła obejmować nie tylko liście egzotycznego krzewu, ale też codzienne napary z roślin. Z czasem te określenia zakorzeniły się na dobre. „Napar rumiankowy" brzmi poprawnie, ale również sztywno i wręcz technicznie. „Herbata rumiankowa" niesie ze sobą domowy kontekst i wyjątkowość naszego języka, który lubi dodawać nowy wymiar słowa.

Dlaczego w Ludzie mówimy „herbaty kwiatowe"?

W Ludzie określenie herbaty kwiatowe nie jest przypadkowe. W naszych mieszankach to właśnie kwiaty stanowią podstawę kompozycji. Płatki, pąki i całe kwiatostany stanowią bazę, a w wybranych wariantach jest to nawet 80% składu. To one budują aromat, kolor i charakter mieszanki. Analogicznie powstają herbaty kwiatowo-owocowe, gdzie prócz kwiatów podstawą są liofilizowane owoce. Dla nas nazwa naturalnie podąża za tym, co znajduje się w środku.

Wybór słowa „herbata" jest też czymś więcej niż opisem napoju. To ukłon w stronę kultury i języka. Polszczyzna od dawna lubi brzmienia miękkie, obrazowe i trochę kwieciste. W takich ramach słowo „herbata" przestało oznaczać wyłącznie jeden gatunek rośliny. Stało się nazwą zwyczaju – picia kojącego napoju, gdy chcemy poczuć się lepiej.